ارتباط فرانسوی: مسیر جهانی فیلم‌سازان به سوی فرانسه

از جعفر پناهی تا جیم جارموش و یواخیم تریر، فرانسه به خانه دوم هر کارگردان مولف تبدیل شده است. این کشور با تاریخچه غنی سینمایی و فرهنگی خود، همواره الهام‌بخش فیلم‌سازان بوده و فضایی مناسب برای خلق آثار هنری فراهم می‌کند.

پیروزی‌های دوگانه فیلم «فقط یک تصادف بود» جعفر پناهی در جشنواره کن و «پدر مادر خواهر برادر» جیم جارموش در ونیز، سال ۲۰۲۵ را به سالی برجسته برای کارگردانان بین‌المللی تبدیل کرد. این کارگردانان به آغوش سیستم سینمایی فرانسه پیوسته‌اند. هرچند این امر برای یک شریک تولید که به هر زبان سینما مسلط است، چندان تعجب‌آور نیست.

«شما با چین خودروهای الکتریکی می‌سازید و با فرانسه فیلم‌ها را تولید می‌کنید»، تهیه‌کننده شارل ژیلیبر می‌گوید. «ما همیشه یک چارچوب جهانی‌گرا داشته‌ایم که نه تنها از هنرمندان فرانسوی، بلکه از فیلمسازان سراسر جهان حمایت می‌کند. همه آنها از یک سیستم خودپایدار که از تعهدات سرمایه‌گذاری و جشنواره‌ها برای حفظ خلاقیت استفاده می‌کند، بهره‌مند می‌شوند.»

به عنوان رئیس Les Films du Losange و تهیه‌کننده عناوین اخیر مانند «رستاخیز» بی گان و «تاریخچه آب» کریستن استوارت، ژیلیبر در بافتن صداهای جهانی به آنچه او «بافت صنعتی سینمایی قوی» کشورش می‌نامد، نقش اساسی داشته است.

جارموش یک نمونه کلیدی ارائه می‌دهد. او در جستجوی یک شریک اروپایی برای داستانی که از اقیانوس اطلس عبور می‌کند، به سینمای CG گلیبرت روی آورد. هدف او بهبود چارچوب خلاقانه، قانونی و اداری فیلم بود. همچنین، او تأمین مالی از طریق اعتبار مالیاتی بین‌المللی فرانسه را تضمین کرد و نظارت بر فیلم‌برداری مرزی را بر عهده گرفت.

با پیروی از توصیه‌های گلیبرت، تولید فیلم بخش میانی خود را از لندن به دوبلین منتقل کرد. این حرکت به غنای تم‌های فیلم افزود. همچنین، به گروهی از اعضای ثابت جارموش و تکنسین‌های فرانسوی اجازه داد تا به‌طور یکپارچه بین بخش‌های دوبلین و پاریس جابجا شوند.

«این همان معنای تصور یک فیلم به صورت مشترک است»، گلیبرت می‌گوید و به تمایل جارموش برای ادامه کار در فرانسه اشاره می‌کند. او اضافه می‌کند: «این نشان می‌دهد که کار ما اهمیت داشته است. اینکه او به دنبال موضوعاتی است که در فیلم قبلی‌اش باز شده‌اند. اینکه او می‌خواهد این موضوعات را بیشتر در اینجا بررسی کند، هم خوشایند و هم هیجان‌انگیز است.»

و جارموش تنها نیست. امسال، ۲۷ اثر قابل توجه برای رقابت در بخش فیلم بلند بین‌المللی اسکار از کشورهای دیگر، تولید مشترک فرانسه هستند. از «ارزش احساسی» نروژ تا «هیچ انتخاب دیگری» کره جنوبی و «سیرات» اسپانیا.

فیلم «ارزش احساسی» به کارگردانی یواخیم تریر که جایزه بزرگ جشنواره کن را به دست آورده است، حتی این پدیده را به موضوع خود تبدیل می‌کند. این فیلم داستان یک کارگردان نروژی را دنبال می‌کند که در حین حضور در یک جشنواره فیلم فرانسوی، جرقه خلاقیت خود را دوباره پیدا می‌کند. صحنه‌هایی از این فیلم در محل جشنواره دوویل فیلم‌برداری شده است.

چرخه فضیلت‌آمیز در صنعت فیلم

مدیر عامل MK2 Films فیونولا جمیسون این فرآیند را به عنوان یک «چرخه فضیلت‌آمیز» توصیف می‌کند. کارگردانان بین‌المللی از نمایش در کن برای تقویت بازدهی گیشه فرانسه و ایجاد روابط با توزیع‌کنندگان محلی و شرکت‌های فروش استفاده می‌کنند. این ارتباطات به نوبه خود، منابع مالی CNC و پیش‌خریدهای پخش‌کنندگان را که با سلیقه جشنواره همخوانی دارند، باز می‌کنند. این امر یک اکوسیستم خودتقویت‌کننده ایجاد می‌کند که به صداهای جهانی پرورش می‌دهد.

«آنچه در کن به نمایش درمی‌آید، آنچه در گیشه‌های فرانسه طنین‌انداز می‌شود و آنچه توسط تأمین‌کنندگان عمومی حمایت می‌شود، همه به هم مرتبط هستند.» جمیسون می‌گوید: «ابعاد سیاسی و اخلاقی وجود دارد، البته. اما اساساً به مخاطب فرانسوی و سنت طولانی‌مدت او در پذیرش باز می‌گردد. برخی فیلم‌ها فقط در اینجا جواب می‌دهند.»

پروژه‌های سینمایی و همکاری‌های بین‌المللی

سال گذشته، MK2 به‌طور بی‌سروصدا به پروژه‌ای فوق‌محرمانه از پناهی پیوست. این همکاری با توزیع‌کننده Memento و Les Films Pelléas برای تأمین مالی یک تریلر مخفیانه فیلم‌برداری شده بود. به بسیاری از جهات، این کارگردان مخالف پیش از این تمام وعده‌های سیستم فرانسوی را در خود داشت. او با دوربین طلایی کن به صحنه جهانی آمد. با همکاری‌های محلی، به‌ویژه با Celluloid Dreams مستقر در پاریس، توانست از تلافی‌های دولتی عبور کند و یکی از موفق‌ترین کارنامه‌های سینمای جهان را بسازد.

فیلیپ مارتین، بنیان‌گذار Les Films Pelléas، می‌گوید: «همه چیز، از نحوه فروش فیلم‌های پناهی در خارج از کشور تا رسیدن آن‌ها به جشنواره‌های بزرگ، از طریق شرکت‌های فرانسوی انجام شد.» برای او، پذیرفتن برنده نخل طلای امسال به عنوان نماینده اسکار فرانسه، به نظر می‌رسید که گام طبیعی بعدی برای یک اکوسیستم است که همواره از کارگردانان جهانی استقبال کرده است. این اقدام، سکویی به پناهی می‌دهد که مدت‌ها دست‌نیافتنی بود.

مارتین اضافه می‌کند: «هیچ کشور دیگری با چنین سخاوت و هوشمندی از سینماهای دیگر کشورها حمایت نمی‌کند.»