چگونه میراث سینمایی مجارستان از خاکستر برخاست: الگویی برای حفظ فیلم و احیای سینمای ملی

لیون، فرانسه — هنگامی که مجارستان به عنوان کشور افتخاری در بازار بین‌المللی فیلم کلاسیک (MIFC) امسال در لیون به مرکز توجه تبدیل شد، نورافکن‌ها بر روی نهادی افتاد که داستانی شگفت‌انگیز از احیای فرهنگی را روایت می‌کند.

بدون وجود یک سینماتک ملی، مؤسسه ملی فیلم (NFI) به همراه آرشیو فیلم و آزمایشگاه فیلم، به بازسازی، دیجیتالی‌سازی و اشتراک‌گذاری سینمای مجارستان پرداختند. جورجی رادولی، مدیر آرشیو ملی فیلم مجارستان، به ورایتی گفت: «وقتی در سال ۲۰۱۷ مسئولیت را بر عهده گرفتم، از صفر شروع شد – یک ویرانه بود.» او افزود: «سخت‌ترین بخش تغییر ذهنیت بود. به مدت ۱۰ سال هیچ توسعه و تغییری وجود نداشت و مردم واقعاً در وضعیت بدی بودند.»

پیشرفت‌های سیستم آرشیو فیلم

هشت سال بعد، رادولی می‌گوید سیستم اکنون مانند یک «مکعب روبیک» عمل می‌کند. او توضیح می‌دهد: «این یک مدل کامل است. ما به عنوان یک تیم کار می‌کنیم تا تصویر را کنار هم بگذاریم.» همکاری نزدیک بین آرشیو، آزمایشگاه و صندوق به وضوح دیده می‌شود.

در یک میزگرد در لیون با عنوان “مدلی معکوس: اقدام عملی برای ترویج میراث سینمایی مجارستان”، رادولی به همراه ویکتوریا سوواک لولیو، مدیر فیلم‌لب، و چابا برچکی، مدیر امور بین‌الملل و فروش در صندوق ملی فیلم، توضیح دادند که چگونه این سیستم تکامل یافته است. هر سه به زبان فرانسوی روان صحبت کردند.

انتخاب عناوین برای بازسازی

رادولی گفت: «ما عناوین [برای بازسازی] را نه تنها بر اساس دوره زمانی بلکه بر اساس اهمیت آن‌ها در امروز انتخاب می‌کنیم.» این انتخاب‌ها بر اساس معیارهای مختلفی صورت می‌گیرد.

فرایند بازسازی فیلم‌ها

حدود ۳۰ فیلم بلند هر سال بازسازی می‌شوند. این فیلم‌ها از آثار صامت تا عناوین پس از سال ۱۹۸۹ را شامل می‌شوند. انتخاب فیلم‌ها بر اساس وضعیت مواد فیلم، سالگردها یا علاقه توزیع‌کنندگان انجام می‌شود.

از سال ۲۰۱۷، NFI بیش از ۳۵۰ فیلم را بازسازی کرده و صدها فیلم دیگر را دیجیتالی کرده است. بسیاری از این فیلم‌ها در Filmio، پلتفرم ملی پخش آنلاین، و در یک کاتالوگ آنلاین سراسری برای مدارس در دسترس هستند. این فیلم‌ها با زیرنویس انگلیسی ارائه می‌شوند. هدف، به گفته برچکی، رسیدن به مخاطبان در سراسر اروپا است، حتی در جاهایی که توزیع ضعیف است.

ریشه‌های سیستم یکپارچه

برچکی ریشه‌های این سیستم یکپارچه را به اصلاحات سال ۲۰۱۱ برمی‌گرداند. در آن زمان، صندوق فیلم برای یکپارچه‌سازی یک بخش پراکنده تأسیس شد. نتایج اکنون فراتر از بازسازی است. برچکی گفت: Filmio حقوق فیلم‌های قبل از ۱۹۹۰ از کاتالوگ NFI – که حقوق آن‌ها در اختیار مؤسسه است – را با انتشارهای جدیدی که تولیدکنندگان آن‌ها را انتخاب می‌کنند، ترکیب می‌کند. او گفت: «هدف ما این است که فیلم‌های مجارستانی را به صورت جهانی در دسترس قرار دهیم و در نهایت بر محدودیت‌های جغرافیایی غلبه کنیم.»

برای سوواک للیور، که تأکید دارد تیم او هم بر روی فیلم‌های میراثی و هم فیلم‌های جدید کار می‌کند، آزمایشگاه قلب سیستم است. او می‌گوید: «ما کل فرآیند را از ابتدا تا انتها مدیریت می‌کنیم. ترمیم فوتوشیمیایی و دیجیتال، تصحیح رنگ و اسکن معکوس از جمله این فرآیندها هستند.» او اضافه می‌کند: «ما در موقعیت خوبی هستیم زیرا آزمایشگاه و آرشیو به یک نهاد تعلق دارند. این امکان را داریم که در طول زنجیره ترمیم به‌طور نزدیک با هم کار کنیم تا بهترین عناصر را انتخاب کنیم.»

اهمیت حفظ نسخه‌های آنالوگ

او همچنین بر اهمیت حفظ نسخه‌های آنالوگ تأکید می‌کند: «فیلم‌های مجارستانی بسیار، بسیار خوب حفظ شده‌اند.»

راه‌حل‌های خلاقانه برای نبود سینماتک

نبود سینماتک در مجارستان باعث شده تا راه‌حل‌های خلاقانه‌ای پیدا شود. NFI با سینماها و مدارس همکاری می‌کند تا حدود ۳۰۰۰ نمایش در سال برگزار کند. همچنین، یک طرح یارانه‌ای با وزارت آموزش و پرورش به دانش‌آموزان این امکان را می‌دهد که با پرداخت نمادین ۱.۵ یورو (۱.۷۵ دلار) در ساعات غیر اوج به تماشای فیلم‌ها بروند و نمایش‌ها را به کلاس‌های درس تبدیل کنند.

برای دستیابی به شهرت بین‌المللی، جشنواره‌ها و همکاری‌ها نقش کلیدی ایفا می‌کنند. فیلم‌های بازسازی‌شده اکنون در جشنواره‌های کن، برلین یا انسی به نمایش درمی‌آیند. در همین حال، ماراتن فیلم کلاسیک بوداپست به یک رویداد برجسته تبدیل شده است. این جشنواره شش روزه که هر سال در ماه سپتامبر برگزار می‌شود، بیش از ۱۲۰ فیلم را به نمایش می‌گذارد و ده‌ها هزار نفر را جذب می‌کند.

مهمانان ویژه و نقش میراث فیلم

مهمانان امسال شامل دیوید کراننبرگ، ایستوان سابو و تهیه‌کننده رابرت لانتوس بودند. رادولی گفت: «میراث فیلم نقش عجیبی به عنوان یک رسانه واسطه بین دوران‌ها ایفا می‌کند. مأموریت ما ترویج فیلم‌های معاصر نیست، اما البته ذهن‌ها را باز می‌کنیم. وقتی مردم ۱۲۵ سال فیلم‌سازی مجارستان را می‌بینند، متوجه می‌شوند که این کشور یک کشور فیلم‌سازی است.»

همکاری‌های اروپایی در بازسازی فیلم‌ها

همکاری اروپایی بسیار ضروری بوده است. بازسازی اخیر فیلم «پس از مرگ» («Un Revenant») اثر کریستین ژاک، همکاری مجارستان، بلژیک و فرانسه را به همراه داشت.

رادولی توضیح داد: «تنها نسخه باقی‌مانده از این فیلم صامت ۱۹۲۲ در بلژیک پیدا شد. چون این فیلم بر اساس رمانی فرانسوی از گاستون لرو ساخته شده بود، با سینماتک فرانسه تماس گرفتیم و با کمک بودجه اروپایی، این همکاری زیبا را ممکن ساختیم.»

مرمت‌های مجارستان و دیپلماسی فرهنگی

مرمت‌های مجارستان به ابزارهایی برای دیپلماسی فرهنگی تبدیل شده‌اند. این فیلم‌ها در جشنواره سینمایی بولونیا، موزه هنر مدرن نیویورک و ژاپن به نمایش درآمده‌اند. رادولی به ورایتی گفت: «هر بار که می‌توانیم جدیدترین مرمت خود را نشان دهیم، پنجره‌ای به سوی یک فیلمساز یا یک دوره باز می‌کنیم. ما درباره فرهنگ فیلم خود به‌طور کلی صحبت می‌کنیم.»

نتایج دیده‌شدن و افتخارات بین‌المللی

این دیده‌شدن نتیجه می‌دهد. رادولی گفت: «دعوت از مجارستان به عنوان کشور افتخار در جشنواره انیمیشن انسی فرانسه امسال از جلسات در ماراتن فیلم متولد شد. ما با میراث فیلم شروع کردیم و این فراتر رفت. اما نور راهنما همیشه میراث بود.»

برنامه‌های یک سینماتک در بوداپست اکنون در حال شکل‌گیری است. مکانی پیدا شده و برنامه‌ها در حال طراحی هستند. اما تأیید نهایی و تأمین مالی همچنان تصمیمات سیاسی باقی مانده‌اند. این پیشرفت در کشوری که نهادهای فرهنگی در یک سیستم بسیار متمرکز فعالیت می‌کنند، قابل توجه است. با این حال، در چارچوب این سیستم، اتحاد آرشیو-آزمایشگاه-صندوق توانسته است با تمرکز بر حفظ، آموزش و دسترسی، به خوبی پیشرفت کند.

اهمیت مأموریت رادولی

برای رادولی، این مأموریت عمیق است. او گفت: «حتی در سال‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸، مجارستان بیش از ۱۰۰ فیلم بلند در سال تولید می‌کرد. این در DNA ماست.»

پایان جشنواره فیلم MIFC

جشنواره فیلم MIFC همزمان با جشنواره‌های فیلم لومیر در لیون برگزار می‌شود و در ۱۷ اکتبر به پایان می‌رسد.

پس از مرگ