«سکوت دارها» تاریخ فراموش‌شده پارچه موسلین را در بازار پروژه‌های آسیایی بوسان زنده می‌کند

بازار پروژه‌های آسیایی بوسان میزبان نمایش فیلم «سکوت دستگاه‌های بافندگی» خواهد بود. این فیلم یک درام تاریخی از کارگردان بنگلادشی، میرزا شبنم فردوسی است. فیلم توسط راجیب مهاجان به همراه Sensemakers و Crack Platoon تولید شده است. استودیو Forty-Five Hundred LLC رهبری پروژه را بر عهده دارد. این اثر به تاریخ فراموش‌شده بافندگی موسلین در دوران استعمار بریتانیا می‌پردازد. همچنین به مقاومت هنرمندانی که هنرشان زمانی جهان را مجذوب خود کرده بود، ادای احترام می‌کند.

فردوسی می‌گوید سفر او با این داستان بیش از یک دهه پیش آغاز شد. زمانی که برای اولین بار با داستان کوتاه نویسنده آدیتی فالگونی درباره بافندگان موسلین آشنا شد. بعدها، با خواندن کتاب محقق سیف‌الاسلام درباره میراث این پارچه، تعهد او عمیق‌تر شد.

افسانه‌ها و خاطرات موسلین

او می‌گوید: «افسانه‌ها و خاطرات موسلین همیشه مرا احاطه کرده‌اند — گویی بخشی از DNA من هستند.» داستان بافندگان انگشت‌بریده — چه توسط بریتانیایی‌ها معلول شده باشند یا در اعتراض انگشتان خود را بریده باشند — مرا عمیقاً تحت تأثیر قرار می‌دهد.

ادای احترام به صنعتگران

از طریق ‘سکوت دارها’ می‌خواهم به این صنعتگران ادای احترام کنم. نه تنها به رنج‌هایشان بلکه به مقاومتشان نیز.

فیلم تلاش می‌کند موسلین را نه تنها به عنوان یک اثر تاریخی، بلکه به عنوان یک هنر زنده و ملموس به تصویر بکشد. فردوسی می‌گوید: «می‌خواهم مخاطب بافت موسلین را حس کند. ریتم دستگاه بافندگی را بشنود، درخشش نخ‌ها در نور را ببیند و صبر و تعهدی که در هر اینچ از پارچه بافته شده را احساس کند.» او اضافه می‌کند: «فیلم حقیقت تاریخی را با عمق احساسی در هم می‌آمیزد و اجازه می‌دهد این هنر از طریق مبارزات، شادی‌ها و استقامت شخصیت‌هایی که آن را تجسم می‌بخشند، به نمایش درآید.»

توازن بین دقت و روایت احساسی در مرکز رویکرد فردوسی قرار دارد. او می‌گوید: «وقتی داستان موسلین را تعریف می‌کنم، احساس مسئولیت می‌کنم که به حقایق عدالت کنم. در عین حال، تاریخ به تنهایی می‌تواند دور به نظر برسد، مگر اینکه از طریق تجربه انسانی زندگی شود. وظیفه من به عنوان یک فیلمساز این است که حقایق را با احساسات شخصیت‌ها در هم بیامیزم.»

برای فردوسی، که بیش از ۴۰ مستند ساخته و در سال ۲۰۱۶ جایزه ملی فیلم بنگلادش را برای “با هم زاده شده” دریافت کرده است، این پروژه به معنای جهشی به سمت داستان‌سرایی در مقیاس بزرگ‌تر است.

دستاوردهای فردوسی در سینما

اولین فیلم داستانی او “عجب کارخانه (آواز روح)” جایزه فیپرشی را در جشنواره بین‌المللی فیلم داکا در سال ۲۰۲۲ به دست آورد. او می‌گوید: “این فیلم به بسیاری از جهات ادامه جستجوی مادام‌العمر من برای داستان‌هایی از حاشیه‌ها است. تفاوت در مقیاس است: حرکتی از داستان‌سرایی ملی به سینمای بین‌المللی.”

راجیب مهاجان، تهیه‌کننده‌ای که بیشتر به خاطر هم‌تهیه‌کنندگی فیلم «ریحانه مریم نور» ساخته عبدالله محمد سعد شناخته می‌شود، تحت تأثیر عزم فردوسی قرار گرفته است. این فیلم در بخش نوعی نگاه جشنواره کن ۲۰۲۱ به نمایش درآمد و به عنوان نماینده بنگلادش برای اسکار انتخاب شد. او می‌گوید: «فردوسی تلاش نمی‌کرد خود را تکرار کند، بلکه جرات داشت تا به زمین‌های جدیدی قدم بگذارد. تحقیقات عمیق او و حساسیت به تاریخ، همراه با صداقت در فرآیند فیلم‌سازی، مرا متقاعد کرد که این بیش از یک فیلم است، بلکه یک مأموریت است.»

برای اطمینان از اصالت، تیم به طور نزدیک با سیف‌الاسلام به عنوان مشاور تحقیق همکاری کرد. برنامه‌هایی برای درگیر کردن صنعتگران و خانه‌های مد در بازآفرینی میراث موسلین بر روی پرده داشت. استراتژی‌های تأمین مالی شامل حمایت‌های محلی، مؤسسات فرهنگی و همکاری‌های بین‌المللی بود.

هدف اصلی APM

محاجان می‌گوید: «هدف اصلی ما در APM این است که با هم‌تولیدکنندگان، نمایندگان فروش و توزیع‌کنندگانی که به قدرت داستان‌های تاریخی با طنین جهانی باور دارند، ارتباط برقرار کنیم.» او اضافه می‌کند که شخصیت‌های بریتانیایی که برای روایت ضروری هستند، به حمایت بازیگران بین‌المللی نیاز خواهند داشت. همچنین، همکاران فنی در پس‌تولید و جلوه‌های ویژه نیز ضروری خواهند بود.

به گفته محاجان، قدرت فیلم در دوگانگی آن نهفته است. از یک سو، «سکوت دارها» داستانی عمیقاً بنگلادشی است. این داستان در میراث گمشده موسلین داکا و صدای خاموش هنرمندانی که زمانی جهان را مجذوب خود کرده بودند، ریشه دارد. از سوی دیگر، موضوعات آن به شدت جهانی هستند. بهره‌کشی استعماری، محو فرهنگی و مبارزه برای حفظ کرامت از جمله این موضوعات است.